Kıyafet kavramı genelde bireylere, üç boyutlu insan bedenlerini saran iki boyutlu kumaşları çağrıştırır. Mekân kavramı ise, kıyafet kavramı ile benzer şekilde, yine insan bedenini saran bir unsur olarak karşımıza çıkar kıyafetten tek farkı ise, hareket edememesidir.

Söz konusu iki kavram arasında yer alan unsurları incelediğimizde ise, karşımıza çeşitli bölmeler, mobilyalar, duvarlar  ve benzeri öğeler çıkar. Tüm bu gerçeklikler göz önünde bulundurulduğunda, “Romanticism” butiğinin tasarım konseptinin arkasında yatan fikrin, “Mekânla bütünleşen kıyafetler” ya da “Kıyafetle bütünleşen mekânlar” yaratmak olduğunu söylemek mümkün. Dünyaca ünlü bir kadın markası olarak bilinen ve bünyesinde yaklaşık 500 adet butik barındırmakta olan Romanticism, HangZhou (Çin’de Yangtze Nehri Deltasında bulunan eyalet altı bir kent) merkeze yakın olacak şekilde Xihu Gölü’nün çevresinde konumlanmış. Bu butik yapı incelendiğinde betonarme demirden yapılmış, adeta binanın üzerine giydirilmiş ve tüm alanı bir ağ şeklinde tasarlanmış iskeletimsi bir görüntü öne çıkıyor. Adeta cepheden iç mekâna dek uzanan söz konusu görüntü, birinci kata ulaşana kadar şekil değiştiriyor. Merdivenin hemen yanında, aynı ağın bodrum kata doğru ilerlediği ve burada da tıpkı birinci katta olduğu gibi çeşitli formlara büründüğü görülüyor. Mekânda hâkim öğe olan ağ görüntüsü, çeşitli bölme, banko sandalye ya da mobilya gibi unsurlara bağlı olarak şeklini değiştirebiliyor. Üçüncü bir doku işlevi ve iskeletimsi bir görüntü sunan ağın içerisinde, insan derisini ve bedenini temsil eden unsurlar göze çarpıyor.

 İskelet kısmı betonarme demirden yapılan butikte, insan bedenini tasvir eden kısım form izolasyonu ve cam fiberden, deri ise epoksi reçine ile yağlı boyadan yapılmış. Mekânda göze çarpan diğer bir özellik ise, üç boyutlu beyaz duvar üzerinde kimi deliklerin açılmış olduğu ve bu anlamda da kıyafetlerin sergilenebilmesi adına bir alan yaratıldığı. Birinci katın tavanına ayna bitiş kullanılmış ve bu anlamda da yaratılan görsel etki ve gösterişli aydınlatma sayesinde alçak tavanın oluşturduğu görüntünün önüne geçilmesi hedeflenmiş. Bu kavisli yapıdan yansıyan objeler, adeta suda görüntüleri yansıyan nesneleri çağrıştırıyor.

Workshop’a Türkiye, İtalya, Azerbaycan, Rusya, Kıbrıs, Romanya, Sırbistan, Gürcistan, Brezilya, Polonya ve birçok ülkeden katılım vardı. Florence World Festival workshop’un amacı, farklı kültürdeki insanların bir araya getirilerek kendi gelenek ve göreneklerini tanıtmalarıdır.

Workshop 4 ayrı kategoride gerçekleşmiş olup öğrenciler kendi alanlarında 1hafta boyunca çalışıp sunumlarını gerçekleştirdiler. Bu kategoriler;

Architecture, Civil Engineering & Urban Planing

Design & Arts

Conservation & Restoration

Parallel Events

Daha detaylı bilgi için:  http://www.florence-expo.com/

4. Beton tasarım yarışması Belçika, Almanya, İrlanda ve Hollanda’nın desteklediği, Türkiye’deki organizasyonu ise Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği (TÇMB) tarafından gerçekleştirilecek olan yarışma başvuraları başlamıştır.

 
Son teslim tarihi 14 Mayıs 2010 olarak belirlenen yarışmaya mimarlık, mühendislik, tasarım ve ilgili bölümlerden tüm öğrencilere açık olup yarışmayı kazananlar, İstanbul’da 6 günlük uluslararası bir master programına katılma hakkı elde edecekler.
Bu yılki konusu “Monolithic” – exploring versatility’ (”Yekpare” – çok yönlülük keşfi) olarak belirlenen 4. Beton tasarım yarışması ‘na başvurular tek veya grup olarak yapılabilecek, takımlar, farklı bölümlerden gelen öğrencilerden oluşabilecektir.

2009-2010 akademik yılı içerisinde gerçekleştirilecek olan 4. Beton Tasarım Yarışması’na katılacak olanların projelerini en geç 14 Mayıs 2010 tarihinde, Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği’ne kargo ile göndermeleri gerekiyor.

Türkiye’den ve diğer katılımcı ülkelerden kazananların devam edeceği Beton Tasarım Master Class (Master Programı) ise 22-28 Ağustos 2010 tarihleri arasında İstanbul’da yapılacak.

Her katılımcı ülkeden en fazla üç ekip davet edilecek. Türkiye’den yarışmaya davet edilmeye hak kazananların yol, konaklama ve program maliyetleri, Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği tarafından organize ve finanse edilecek. Ayrıca her katılımcı ülkede, en fazla 4.000 Euro tutarındaki toplam para ödülü, kazanan üç proje arasında paylaştırılacak. Bu ödüllerin yanı sıra ilk üç arasına giren ve mansiyon ödülü kazanan tüm projeler, yarışmanın genel yayımı ile Master Class’tan sonra yayımlanacak temanın bir parçası olacak ve Beton Tasarım Kitabı’nda yer alacak.

Yarışmanın uluslararası küratörlüğünü dünyaca ünlü mimar Valerio Olgiati üstleniyor. Türkiye’den katılacak yarışmacıları belirleyecek ulusal jüride ise Mehmet Konuralp, Victoria Diaz Saravia, Huseyin Kahvecioglu, Serhat Kiraz, Beral Marda yer alıyor.

Galari Bahçesi

Eğimli bir arazi üzerinde duran bu kompleks, bağımsız mekanları arazinin uzunluğu boyunca uzanan peyzaj podyumu (meydan) vasıtasıyla birbirine bağlıyor. Betonarme kolonlar dizisi üzerinde havada asılı duruyor görüntüsü veren dört bina kütlesi, aslında alt tarafta bulunan podyumla bütünleşiyor.  İç mekânla etkin bir şekilde bağlantısı kurulmuş etkinliklerin yapıldığı avlular, dinlenme, sohbet gibi öğrencilerin günlük faaliyetlerini desteklemek ve zenginleştirmek için yapının farklı yerlerine dağıtılmış.

Enteraktif Merdivenler ve Geçiş Holleri

Entelektüel fikir alışverişine yönelik Media Garden (Medya Bahçesi ), ders aralarında deneyimleri maksimize etmeye yönelik Play Garden ( Oyun Bahçesi ) ve kültürel etkinlikler için tasarlanacak Gallary Garden ( Galeri Bahçesi ) gibi çok amaçlı yeni mekânlar öğrencilerin kendileri tarafından yaratılacak. Öğrenciler tarafından düzenlenecek sergi ve sunumlara ev sahipliği yapacak geniş ve ferah koridor ile yakın bağlantı içerisine bu bahçeler yeni tarz kamusal alan yaratacak. Tasarım, sergi, performans, ders araları gibi çok çeşitli kampus aktivitilerinin bir araya gelerek birbirlerinin gelişimini teşvik eden bir kamusal alan sunuyor.

Medya Bahçesi

Yeni bir binanın projesini çizdiğinde mimarın ilk vereceği karar kullanılacak ışık kaynağının cinsi ve dolayısıyla uygun aydınlatma üzerine olacaktır. Bu karar projesinin kalbidir, zira bu kararın neticeleri, bina yönlenmesi, inşaat malzemeleri (renk, doku, parlaklık açısından) , mekanik teçhizat, pencereler, katların .-’ yüksekliği,mekanların derinliği ile ilgili sonradan verilecek tercihleri etkileyecektir. Bütün bunların doğru olarak gerçekleşebilmesi için geniş bir aydınlatma bilgisine sahip olunması gerekir.

Gün ışığı ile aydınlatmanın ve suni aydınlatmanın sahip olduğu farklılıkları sayesinde -mimariye önemli bir şekilde pay vermek için her kaynağın sahip olduğu niteliklerin bilinmesi gerekir.

Mimarların mekanları daha derin projelendirmeleri ve. dolayısıyla , camların, büro, okul ve fabrika gibi mekanları tek başlarına aydınlatamamaları sonucu gittikçe daha .fazla sayıda, bilinçli olarak iklimlendirme veya mimari kaygılardan .dolayı az pencereli ve hatta tamamen penceresi mekanlar yapılmaktadır. Roedler, yapılan işin nedenini açıklamaya bile gerek “duymaksızın tamamen gün ışığından yoksun, penceresiz sınıflar inşaa edildiğini söyler.

Acaba böyle tasarımlarda aydınlatmanın sorumluluğunu taşıyanlar gün ışığı ile yapay ışık arasındaki (spektral yapı, sabit aydınlık, seviyesi, monotonluk) gibi farklılıkların bu günkü teknolojik seviye ile çözümlendiğini söyleseler bile, acaba insanın binlerce yıl sonucu adapte olduğu gün ışığının yerini yapay ışık kaynakları alabilir mi?

Her iki ışık kaynağının fiziksel farklılıkları olmasına rağmen, her ikisini de Helmholtz tarafından kurulan fizyolojik optik esaslarına göre algılıyoruz ve her iki ışık türü de birbirinden farklı, birbirinin yerini alamayacak psikolojik duyulanma meydana getirebilmektedirler. Fakat acaba aşağıda bazı çalışmalardan alarak özetleyeceğim gün ışığındaki özellikler, suni aydınlatmada var mıdır?

1986 yazında Kaliforniya, Long Beach’te yapılan 2. Uluslararası gün ışığı aydınlatması ve tasarım konferansında en çok katılım olan oturum “Gür ışığı aydınlatmasındaki psikolojik unsurlar” olarak ifade edilmiştir. Pencerelerin sağladığı görünüm çalışmalarında insanların ilk başta, ot ve ağaç gibi doğal elementler içeren manzaraları, ikinci olarak ta insan içeren .”manzaraları tercih ettiğini göstermektedir. Çalışmalardan hangi şekildeki pencerelerin daha fazla doyum sağladığı konusunda ortak bir görüş çıkmamaktadır.

Bu konferansta Judigh K.Heerwagen, hastanelerde ki pencereli yoğun bakım ünitelerindeki hastaların, penceresiz yoğun bakım ünitelerindekinden daha çabuk iyileştiğini gösteren çalışmalar sunmuştur.

Michigan Üniversitesinde 1965 te yayınlanan “Environmental Case Study” adlı bir yayında benzer bir karşılaştırma yapılmıştır: Penceresiz bir sınıfta okuyan çocuklarla, normal pencereli bir sınıfta okuyan çocuklarla ilgili üç yıllık eğitim programının karşılaştırılması sonucu; ortalamanın üstünde öğrenim seviyesine sahip olmalarına rağmen, penceresiz sınıfa ait çocuklarda verim, pencereli sınıfta okuyan daha vasat çocuklara nazaran düşmektedir.

Yoğun bakım ünitelerinde çalışma yapan Heerwagen, bir binanın içinden doğaya bakmak, yaşamanın doyum (psikolojik)sorunundan da Öte bir şey olduğunu öne sürmüştür. Bu da kanımca ışığın biyolojik boyutu üzerine çalışmalar yapan Hollwic’in çalışmalarıyla açıklanabilir.

Helmholz’dan beri, psikolojinin ve göz tedavi bilimlerinin bütün ders kitaplarında, gözün yalnız tek fonksiyonunun çevrenin, biçim ve rengin gayet hassas bir şekilde aks ettiren, bir kamera gibi kabul edildiği okutulmaktadır diyen F. Hollwich, uzun zaman gözün ikinci fonksiyonun qözardı edildiğini söyler. Bu ikin ci fonksiyon da organizma ve vegetatif sinir sisteminin çevre ile günlük ve de mevsimsel aydınlık oynamalarıyla bağlantılı olmasıdır, Hollwich tarafından görme şeridinin “Enerjetik kısmı” olarak tanımlanan gözün bu ikinci fonksiyonu çevrenin ışık etkilerini organizmaya taşımakta ve böylece insanların doğal gün ışığının günlük açık-koyu değişimi ve güneş ışınımının mevsimsel değişimleri ile bağlantısını kurmaktadır.

Peş peşe araştırmalarla, göz aracılığı ve görme yörüngesinin ener-jetik kısmı ile ilgili ışığın bu etkisi, hayvansal organizmalarda belirlenmiştir. Dışarıdan göz aracılığı ile alçılanan ışık impulsları, görme yörüngesinin enerjetik kısmı üzerinden; su, şeker ve hormon dengesi, kandaki eosinophil hücreler, karaciğeri fonksiyon değişimleri ve böbrek üstü bezlerinin çalışması üzerine etkili olmaktadır.

Konu bu kadar geniş boyutlara ulaştığında, renk biliminin didaktik bölümünde insanı “hiçbir uyarıcıdan ışık kadar etkilenmeyen optik bir yaratık” olarak tanımlayan Goethe’nin sözlerini hatırlamamak imkansız gibidir.

Burada ortaya şu önemli soru çıkmaktadır: Maddelerin kana karışması prosesini veya münferit organ sistemlerinin fonksiyonlarında herhangi bir arıza olması kuşkusu olmadan bir mekanda yapay aydınlatma, gün ışığının yerini alabilir mi? Bugünkü teknolojik seviye göz önüne alındığında şimdilik hayır, ama ileride belki.

Çalışma Yerlerinin Aydınlatılması

Uygun bir aydınlatma, sadece çalışan insan üzerinde olumlu psikolojik etkinin yaratılması için değil, aynı zamanda, randımanın artması ve iş kazalarının önlenmesi bakımından da gereklidir. Işığın yetersiz olduğu kış günlerinde ve iyi aydınlatılmayan iş yerlerinde kaza frekansları yükselmektedir.

Aydınlatma yetersizliğinde, özellikle koyu renkli maddelerle çalışılan işlerde, görme fonksiyonu üzerine ileri derecede yüklenilmesi nedeniyle, kısa bir süre sonra, yorgunluk belirtileri, görme bozuklukları ve baş ağrıları meydana gelir. Özellikle yaşlıların çalıştığı yerlerde, aydınlanma derecesinin optimal düzeyde bulunması gerekir. 60 yaşındaki bir işçinin 20 yaşındaki bir gence nazaran yaklaşık 2-5 katı daha kuvvetli bir aydınlığa ihtiyacı vardır .

Fortuin’e göre, iyi basılmış bir kitabı okumada, 40 yaşındaki bir kişinin aydınlanma ihtiyacı l olarak kabul edilirse, değişik yaşlarda, aynı kitabı okumak için gerekli aydınlanma ihtiyaçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Aşağıdaki Tabloda Yaş Sınırlarına Göre Aydınlanma İhtiyaçları

Yaş Sınırları

10-20

20-30

30-40

40-50

50-60

Aydınlanma İhtiyacı

0.3-0.5

0.5-0.7

0.7-1.0

1.0-2.0

2.0-5.0

Doğal Aydınlatma (Gün Işığı İle Aydınlatma )

En uygun aydınlatma şeklidir. Endüstride, çeşitli iş şekilleri ve imalat işlemlerinde, pencerelerden ya da çatıdan aydınlatma tekniği ile yeterli aydınlatma sağlayabilir. Böyle bir aydınlatma tercih edildiği zaman, ışığın yönü ve yeğinliği dikkate alınarak, iş istasyonları, makine ve tezgahların yeri iyi seçilmelidir. Gün ışığı ile aydınlatmada, çalışma yüzeylerinde parlamalar olmaması, çalışanların gözlerine doğrudan ve yeğin ışık gelmemesi ve aydınlatma gereksinime göre makine ve işlemlerin yerinin iyi seçilmiş olması gibi temel yaklaşımlar, özenle, ele alınmalıdır.

Endüstride gün ışığı kullanırken temel yaklaşım, bu ışığın tüm işlem alanlarına, olabildiği ölçülerde eşit bir şekilde dağılımını planlamaktır. Bunun için, en uygun aydınlatma yaklaşımının çatıdan aydınlatma olduğu bilinmektedir. Öte yandan pencerelerden gelen ışığın da, zaman zaman dışarı bakan çalışanların gözlerini dinlendirdiği ve dış dünya ile ilişkilerini devam ettirerek, bir açıdan yararlı etkisinin olduğu anımsanmalıdır. Çatıdan aydınlatmalarda, testere tipi çatılarda olduğu gibi, gün ışığının tek bir yönden geldiği düzenlemelerden kaçınılmalıdır.

Gün ışığı ile aydınlatmanın en önemli sorunu, ışık şiddetinin gün boyu değişik düzeylerde olabilmesi ve mevsim değişikliklerinde, önemli yeğinlik farklarının söz konusu olmasıdır. Bu tip aydınlatma projelerinde, normal koşullarda sağlanan aydınlatmanın belli ölçülerde düşüşü normal kabul edilir. İş istasyonlarının ve tezgahların, ışığın yayılma doğrultusuna paralel yerleştirildiği işyerlerinde, aydınlatma düzeyinin yarısına kadar düşmesi pek önemli bir aydınlatma kaybı olarak kabul edilmez. Ancak, temelde, gün ışığı aydınlatması, normal düzeyin % 70′ine indiğinde, daha aşağı bir aydınlatma koşulunun oluşmaması için önlemler alınmalıdır .

Gün ışığı ile aydınlatılan bir işyerinde, daha fazla ışık gereksinimi olan tezgahlar ya da iş istasyonları varsa, bunların yapay ışık kaynakları ile desteklenmesi gerekir. Gün ışığının desteklenmesinde, yapay aydınlatma, sadece gün ışığı yetmezliklerinde kullanılacak bir aydınlatma düzeni olarak düşünülmemelidir. Temel yaklaşım, gün ışığı aydınlatmasının yetersizliklerini dikkate alarak, aydınlatma düzeyinin dengelenmesidir. Bu şekilde bir düzenleme yapılırken, yapay aydınlatmanın ışık etkisinin gün ışığına yakın olmasına ve gün ışığı kadar aydınlatma etkinliği sağlamasına dikkat edilmelidir. Gün ışığının yeterli yapay ışık ile takviyesi, fabrikada kullanılabilir hacim ve alanları arttırır, gölgelenmeleri ve karanlık köşeleri ortadan kaldırır ve yerleşim yönü nedeniyle yeterli gün ışığı sağlanamayan fabrikalarda, aydınlatma düzeyinin optimizasyonuna katkıda bulunur. Kapalı odalarda yapay ışık kullanımı, pencerelerden gelen gün ışığı yetersizliklerini giderdiği gibi, gereksiz parlama ve gölgelenmeleri de ortadan kaldırır.

Bunun dışında doğal gün ışığı aydınlatmadan başka fonksiyonlarada sahiptir. Doğal gün ışığı, çevreye bakış sağlar, günün zamanını belirler ve hava koşullarının anlaşılmasını sağlar.

Gün ışığı ölçülmeye başlandığında hareket noktası yaygın (diffus) gün ışığıdır. Bu ışık gökyüzü bulutlu ve ışık gölgeli alanda ölçüldüğünde elde edilir.

Bir oda aydınlatması dikkate alındığında önemli bir ölçüsü gün ışığı bölümüdür. Bu değer oda içindeki aydınlık şiddetinin oda dışındaki aydınlık şiddetine oranıdır ve aşağıdaki eşitlikle bulunur.

DQ=(Ep/Ea)x 100

Burada:

DQ: gün ışığı sayısı,

Ep: Ölçü noktasındaki Aydınlık şiddeti,

Ea: Üniform olarak kapatıldığında gökyüzüyle aydınlatılan yatay alanın aydınlık şiddetidir.

5 000 lx ile kapı dışındaki aydınlık şiddeti (Ea) için bir minimum değer aşağıdaki çizelgede verilen farklı gün ışığı sayılarındaki aydınlatma ile elde edilir.

Farklı Gün Işığı Sayıları İçin Değerler:

İşyerinde DQ

İşyerinde

Aydınlatma lx

Aydınlatma ihtiyaçları

%3

150

düşük

%6

300

düşük-orta

%10

500

orta

%20

1000

yüksek

Gün ışığı sayısı bir oda içindeki ışık dağılımını belirtmek için kullanılabilir ve pencere boyutlarının hesaplanması ve diğer gün ışığı teminine etkili direkt gün ışığından korunmak için kullanılabilir.

Yüksek gün ışığı sayısı ve ışık dağılımı ile fizyolojik olarak istenen bir özelliktir. Daha yüksek gün ışığı sayısı daha yapay ışık gerektirir. Bu koşul özellikle kışın doğrudur, hele uzun Aralık ayında % 10′ lük bir DQ ile ışık yoğunluğu saat 10:00-14:00 arasında ancak 500 lx lük bir aydınlatmaya ulaşır. 

Bu konudaki öneriler aşağıda özetlenmiştir.

Oda içinde DQ değerleri ve dağılımı özellikle pencerelerin konum ve tipine bağlıdır. Aynı zamanda bina çevresi ile duvarların ve diğer oda yüzeylerinin yansıtma özellikleri önemlidir. Pencereler için aşağıdaki önlemler sıralanabilir;

1. Yüksek pencereler ışık girişi için alçak olanlardan daha etkilidir. Pencere başlıkları 30 cm’ den daha derin olmamalıdır.

2. Pencere eşikleri en az masa yüksekliği seviyesinde olmalıdır. Daha düşük eşikler, kışın odaların çabuk soğumasına ve parlamadan dolayı bazı problemlerin ortaya çıkmasına neden olabilir.

3. Pencereden iş yerine mesafe pencere yüksekliğinin 2 katından uzakta olmamalıdır.

4. Toplam pencere alanı döşeme alanının 1/5 kadar olmalıdır. Ancak bu ilke son derece genel bir kuraldır. Koşullara göre değiştirilebilir.

5. Pencere camı vasıtasıyla, ışığın, etkin olarak iletilmesi sağlanmalıdır. Bu durum, gün ışığı aydınlatması için gereklidir. Şeffaf ( saydam ) cam, % 90′dan daha fazla bir şeffaflığa sahiptir. Buzlu cam, cam tuğlaları veya güneş ışığından yayılan sıcaklığı süzmek için kullanılmış cam levhalar, % 30- 70′Iik şeffaflık değerlerine sahiptirler.

6. Direk gün ışığına karşın gün ışığı parlamasına karşın ve ısı radyasyonuna karşın etkili korunma iyi bir görüş ve termik çalışma ortamı için önemlidir. En etkili yöntem pencereyi dışarıdan gölgelemedir. Özellikle uygun yöntem Venetian kör perde ve uzun perdedir. Venetian yöntemi pencere içinde ısı radyasyonuna karşı bir koruma yoktur. Pencere panelleri ayarlı değildir ve kışın ışık geçişini azaltırlar, yazın ise odadan ısı geçişini korurlar. Balkonlar, diğer parçalar problem yaratırlar.

7. Her pencere, güneş ışığını direkt olarak içeriye taşımalıdır ve bütün pencereler, çalışma yerinden gökyüzünü rahatça görebilecek bir konumda olmalıdır

8. Binalar arası mesafe bina yüksekliklerinin iki katı olmalıdır.

9. Mat renkler çalışma odalarında kullanılmalıdır bu şekilde ışık yansıması artar ve gün ışığı sayısı yükselir. Daha yüksek bir gün ışığı sayısı elde etmek için, avlular ve çalışma odaları açık renkte olmalıdır.

Sera Tipi ve Penceresiz Fabrikalar

Modern mimari pencere oranını arttırmaya yönelmiştir. Bazen bir binanın dış yüzeyi tamamen cam ile kaplanmaktadır. Fizyolojik açıdan bina dış yüzeyinin cam ile tamamen kapatılması kışın ısıtma güçlüğü yazın yüksek ısı radyasyonu için güçlük yaratır. Her iki etki oda için ekonomik olumsuzluk ve güç klimatik problemler yaratır. Kış aylarında pencereye yakın çalışma yerinde ısı kaybının etkisi altında yaz aylarında ısı radyasyonundan dolayı aşırı sıcaklık etkisi altında çalışma durumu oluşur. Ancak dış dünyaya daha iyi bir görüş getirir ve daha yoğun gün ışığı alma avantajı yaratır, oda sıcaklığının kontrolü zorlaşır ve daha pahalı olur.

Üstten Aydınlatma .

Büyük binalarda yeterli gün ışığı olmayan bina bölümlerinde tepe ve fan ışıkları bir avantaj olarak kullanılabilir. İlke olarak üsten göz kamaştırma parlamaya karşı aşağıdaki önlemler alınabilir.

1. Çatıdan aydınlatma

Tepe ışıkları camın uzun ekseninin genişliği çalışma yerinin yüksekliğinden az ise geniş düzgün yayılan gün ışığı sayısına DQ’ ya ulaşılır. Bu tip üstten aydınlatmalı atölyelerde yüksek düzeydeki yerleşim için uygundur. Bu şekilde makineler iki taraftan iyi bir aydınlatma olanağına sahip olurlar.

2. Çatı sırtı tepe ışıkları

Bu tip aydınlatma üretim hollerinde çatının merkez hattına cam konstrüksiyon yerleştirilerek yapılır. Bu tip aydınlatma yöntemi yüksek hollerde ve merkezden aydınlatma gerektiren yerler için uygundur.

3. Balık sırtı çatı tipi aydınlatma (Hollanda tipi çatı)

Bu tip yerlerde aydınlatma tepe lambalarının pencere üzerine eğimli yerleşimi ile sağlanır. Bu tip bir düzenleme dış duvarlarda oldukça fazla gün ışığı sağlar, fakat parlama tehlikesi yaratır ve merkezi odaya çok az gün ışığı sağlar.

4. Hangar çatı tipi aydınlatma

Bu tip ortamlarda çatı tamamen saydamdır ve tüm alanı kapatır. Çatı kural olarak; kuzey tarafı 60° güney 30° eğimlidir. Bu tip düzenlemelerde çok uygun gün ışığı DQ sağlanır. Bu tip yapılar, özellikle geniş fabrikalar için önerilir.

Yapay Aydınlatma

Gün ışığından yeter derecede faydalanılamayan yerlerde, çalışma koşullarına uygun yapay aydınlatmaya başvurulur. Son yıllarda, bazı işletmeler, pencereleri ortadan kaldırmış, klimalı ve sadece yapay aydınlatma sistemi ile ışıklandırılmış kapalı bir çalışma sistemini benimsemişlerdir. Böyle bir tercihin başlıca nedeni, bu sistemin ileri derecede homojen çalışma koşulları sağlamasıdır. Fakat, doğal ışığın küçümsenmeyecek derecede olumlu psikolojik etkileri olduğu unutulmamalıdır. İnsanda doğal aydınlığa karşı gerçek bir ihtiyaç mevcuttur. Doğal ışığın bu önemi, gece ve gündüzleri, aylarca devam eden kutup bölgelerinde açık olarak görülür. Bu bölgelere giden araştırma gruplarının raporlarında, daima, doğal ışık eksikliğine ve meydana getirdiği zararlı etkilere değinilmiştir. Kutup bölgelerinin, yerleşim bölgeleri olarak kullanılmamasının başlıca nedeni, soğuktan çok, sürekli bir karanlığın aylarca devam etmesidir.

Yapay aydınlatma ile büro ve atölyelerin ışıklandırılması, yapılan işin türüne ve odalarına büyüklüğüne göre üç şekilde yapılabilir:

1. Genel Aydınlatma.

2. Genel aydınlatma ile desteklenen kısmi aydınlatma.

3. Kısmi aydınlatma.

1. Genel Aydınlatma : Genel aydınlatma, bürolar ve çalışma yerlerinin sabit olmadığı atölyeler için elverişlidir. Bu tür aydınlatma düzeninde, çalışma yeri farkı gözetilmeden, tüm oda (ya da atölye) aynı düzeyde ve aynı biçimde aydınlatılır.

Genel aydınlatmada lambalar, olanaklar elverdiği ölçülerde yükseğe yerleştirilir. Böylece, göz kamaşmasının önüne geçildiği gibi, ışınların odanın her tarafına yayılması da sağlanmış olur. Lambaların yükseğe yerleştirilmesinin, çalışma yüzeyindeki aydınlık yeğinliğini azaltacağı zannedilir. Oysa, komşu lambalardan gelen ışınlar bu kaybı fazlasıyla karşılar.

Genel aydınlatmada, iki lamba arasındaki uzaklık, lambaların çalışma yüzeyine olan yüksekliğiyle orantılı olmalıdır. Özellikle, tekdüze bir aydınlatmanın gerekli olduğu çalışma yerlerinde, bu orana önem verilmelidir, iki lamba arasındaki uzaklık, lambanın çalışma yüzeyinden yüksekliğinin 1.5 katını aşmamalıdır

Aydınlatmada tekdüzelik, lambalar arasındaki uzaklık küçüldükçe iyileşir. Bu nedenle tekdüzeliğin arandığı işyerlerinde, çok sayıda, küçük, güçlü lamba kullanmak gerekir. Tekdüzeliğin önemli olmadığı işyerlerinde ise, az sayıda, büyük, güçlü lamba kullanmak, bakım masraflarını azaltacağından, daha ekonomik olacaktır.

2. Genel Aydınlatma ile Desteklenen Kısmi Aydınlatma: Bu tür aydınlatma düzeninde, çalışma yerleri, özel olarak aydınlatılır. Ayrıca, işyerinin tümünü kapsayan genel aydınlatma vardır

Bu tür aydınlatma düzeni, yüksek bir aydınlatma düzeyinin atölyenin tümü için gerekli olmadığı, ancak bazı çalışma yerlerinde güçlü aydınlatmaya gereksinme duyulduğu işyerleri için elverişlidir. Örneğin, büyük boyutlu, kaba işlerin yapıldığı bir atölyede, bazı çalışma yerlerinde, küçük boyutlu, duyarlı işler yapılıyorsa, yalnızca bu çalışma yerleri yüksek düzeyde aydınlatılır. Kural olarak, atölyenin tümündeki aydınlık düzeyi, yöresel olarak aydınlatılan çalışma yerlerinin aydınlığının kare kökünden düşük olmamalıdır.

3. Kısmi Aydınlatma : Bu tür aydınlatma düzeni güçlü bir aydınlatmaya gereksinme duyulan çalışma yerleri için elverişlidir. Bir atölyenin tümünü, yüksek düzeyde aydınlatmak çok fazla masraflı olacağından, yalnızca çalışma yerlerinin, kısmi olarak aydınlatılması yeğlenir.

a. Atölyelerin Aydınlatılması : Bir atölye kısmi olarak aydınlatılmak istendiğinde, lamba yüksekliğiyle lambalar arası uzaklık arasındaki orana özen göstermek gerekli değildir. Çalışma yerleri değişik aralıklarla yerleştirildiği için, ışıklık yerleri de ona göre ayarlanmalıdır

i.Tezgahların Aydınlatılması: Tezgahlar değişik biçimlerde aydınlatılırlar Çalışılan iş, tezgah üzerine yatay olarak yerleştirilmiş ve ışıklar alçağa asılmışsa, en uygun ışıktık sıralanışı, (a) şeklindeki gibidir. Ancak, bu düzenlemede ışıklığın alt ucunun, çalışanın bakış çizgisinin altında olmasına özen gösterilmelidir

ii.Düşey Panoların Aydınlatılması : Düşey olarak yerleştirilmiş parlak panoların, camlı göstergelerin üzerinde, görmeyi zorlaştıran parazit yansımaların oluşmaması için, ışıklıkların yeterli yüksekliğe yerleştirilmeleri yararlı olur.

b. Büroların Aydınlatılması : Büro çalışmasının yapıldığı odalar tekdüze aydınlatılır. Bu nedenle lambalar arası uzaklığın, lambanın masadan yüksekliğinin 1.5 katını aşmaması gerekir. Ayrıca ışıklık yerleri, çalışma masalarının konumuna göre saptanır. Buna, istenmeyen yansımaları gidermek için özen göstermelidir. Özellikle kurşun kalemle yapılan çalışmalarda, parazit yansımalar, kurşun kalem iziyle beyaz kağıt arasındaki kontrastı azaltarak, bazen tamamen ortadan kaldırarak, görmeyi önemli ölçüde aksatır. Önden gelen ışınlar, bu tür istenmeyen yansımalara neden olur. Eğer masa yüzeyi de parlaksa bu yansımalar görmeyi oldukça güçleştirir. Bu nedenle ışıklıkların, çalışma masalarının yan kenarlarına paralel olarak yerleştirilmesi öğütlenir. Birçok masanın yerleştirildiği büyük boyutlu bürolarda masaların, yan yana sıralanmış ışıklıkların tam arasına gelecek şekilde yerleştirilmeleri doğru olur.

Dikey çizim masalarında en uygun aydınlatma, pencere kenarına dikey, çizim masasının üst kenarına paralel olarak yerleştirilen ışıklıklarla gerçekleştirilir. Böylece istenmeyen yansımaların, çizimcinin görüş alanının dışına çıkması sağlanmış olur.

1.Dış yüzeyler ALIMINYUM panel iç petek kısmı aliminyum

2.Dış yüzeyler FİBER GLAS iç petek kısmı aliminyum.

6mm(0.7mm+4.6mm+0.7mm)

10mm(1mm+8mm+1mm)

Aluminum Honeycomb Panel (AHP)
• Petekli kompozit yapılar, yüksek mekanik dayanım gerektiren konstrüksiyonlarda kullanılır. Oldukça hafif sistemler elde etmek için, sandviç yapıların iç ve dış tabakaları arasına bu petekli yapılar yerleştirilir.
• Tabakalar arasına petekli yapının yerleştirilmesi, yapının atalet momentinin ve eğilme dayanımının artmasını sağlar.
• Yüksek rijitlik ve dayanım/ağırlık oranına sahip olan sandviç yapılar son derece hafif konstrüksiyonlardır.
• Petek yapılı kompozitler, diğer sandviç konstrüksiyon ara malzemelerine oranla daha pahalıdır ve sandviç yapı haline dönüştürülmesi daha özel işçilik gerektirmektedir. Bu nedenle, inşaat sektöründeki kullanımlarının yanı sıra denizcilik, havacılık ve uzay sektöründe de yüksek mekanik dayanım sağlamak amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır.

Dış Cephe Giydirmede AHP
• Üzerine 3 mm’lik granit&mermer yapıştırılaran 6mm’den 25mm’ye kadar farklı kalınlıklardaki AHP, dış cephe giydirmede alternatiflerine oranla çok daha efektif ve başarılı uygulamalar sağlar;
– AHP, içerisindeki petek yapıdaki binlerce odacıkta hapsolan hava sayesinde, mükemmel ısı ve ses izolasyonu sağlar (gazlar en iyi yalıtkanlardır)
– Cephe giydirmede komple taş kullanımından çok daha hafif fakat çok daha sağlamdır
– Nakliyesi çok daha kolaydır ve nakliye esnasında meydana gelen taş kırılmalarının önüne geçilmiş olur
– Hafifliği nedeniyle kolay montaj imkanı sağlar
– Büyük yüzey alanı formatı sayesinde hızlı montaj imkanı sağlar
– Düşük montaj ve yenileme maliyeti
– Taş yapının aksine kırılmaya dayanıklı
Çeşitli AHP Uygulamaları

• Denizcilik sektöründe, tekne imalatı sırasında sandviç tekniği kullanılarak, teknenin mekanik dayanımı artırılmaktadır. Havacılık ve uzay sanayiine yönelik uygulamalarda ise, hafiflik ve rijitlik özellikleri önem taşımakta ve genellikle uçağın taban kaplamaları, kanat ve kuyruk parçaları, helikopter pervanesi gibi parçalar sandviç konstrüksiyon tekniği ile üretilmektedir.
• Son yıllarda bir çok binek ve spor otomobillerin tavan, direk ve gövdesinin bir çok kısımlarında, spor aletlerinde (yarış bisikleti kaburgası) ve rüzgar türbini pervanesi gibi bir çok alet ve makine imalatında petekli yapılar yaygın olarak kullanılmaktadır.
• Sandviç yapılardaki kullanıma ilave olarak, petekli yapılar enerji sönümleme, radyo dalgası kalkanı, uyduların güneş panelleri ve hava akımı doğrultucusu vb. olarak da yaygın bir kullanıma sahiptir

TÜRK EVİ NEDİR?

Türk evi tarih boyunca Türklerin içinde oturdukları ev tipleri olarak tanımlanabilir. Ama Türklerin tarih sahnesine ilk çıktıkları zamandan bu yana mekânları da çok değişmiş; Orta Asya’dan Balkanlar’a Kuzey Afrika’dan Arabistan’a, oradan Karadeniz’in kuzeyine kadar uzanmışlar, ayrıca pek çok da devlet kurmuşlardır. Biz Türk evi olarak Osmanlı İmparatorluğu’nun bize miras bıraktığı, zamanımıza gelen örnekleri 17. yüzyıla kadar uzanabilen evlere bakarak şu niteliklere sahip olanlara Türk Evi diyoruz:

Özgün oda düzeni: Türk evinin en önemli öğesi odadır. İzleyebildiğimiz dönemler boyunca nitelikleri pek az değişmiştir.

Plan şeması: Plan şemaları içinde dış ve açık sofalı tipler, köşklü ve eyvanlı uygulamalarla dikkati çeker. Odaların birbirine bitişik olmasından çok, sofanın uzantılarıyla birbirinden ayrılarak özerklik kazanması plan şemalarının en özgün niteliğidir. Daha sonraki dönemlerde orta sofalı tip görülmeye başlar.

Çok katlılık: En az iki katlı olup üst kat yaşama katı olarak belirginleşir ve amaçlanan planı verir. Zemin kat sanki bir sur duvarı imişcesine sağır, yüksek ve kâgirdir. Üst kat çıkmalarla sokağa uzanır.

Çatı biçimi: Çatı dört yana eğimli olup girinti çıkıntılardan kaçınılmıştır. Saçaklar geniş ve yataydır.

Yapım: En belirgin yapım sistemi ahşap çatkı arası dolgu veya bağdadi olan örneklerdir.
Bütün bu özellikler halk evinde olduğu kadar yönetici evlerinde de aynıdır. Zenginlik, oda sayısına ve süslemeye etki eder. Bu ev tipi, Türk kültürünün gittiği her yere vurduğu bir damga gibidir. Diğer kültürlerin oluşturduğu evlerden hemen ayrılır, kendi ağırlığını ortaya koyar.
Türk evi konusuyla ilgilenen çok az kimse olmuştur. Bu alanda en geniş, en erken ve yetkin çalışmalar Türk evinin önemini daha genç yaşında farkederek belge toplayan ve araştıran Sedat Hakkı Eldem tarafından yapılmıştır. Eldem çalışmalarının bir kısmını ölümünden ancak çok kısa bir süre önce yayımlayabilmiştir. Böylece biz Türk evinin son önemli örneklerini onun eserlerinden tanıyabiliyoruz. Arkeolog Mahmut Akok da çeşitli yöre evleri hakkında rölöve ve makaleleriyle konuya katkıda bulunmuştur. 1950′li yıllarda İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nde önemli kentlerin konut mimarisi hakkında yeterlilik çalışmaları yapılmıştır. Bu konu yirmi yıl kadar unutulduktan sonra, özellikle küçük kentler hakkında, daha bilimsel yöntemlerle hazırlanmış, doktora tezler ve öğrenci çalışmaları görülmeye başlar.

Geleneksel konut dokusunun giderek yok olmaya başlaması ve yeni yapılarla yozlaşması bu yeni ilginin başlıca nedenidir. Yine de Türk evi konusu hâlâ şaşırtıcıdır. Türk evi bölgesi içinde dolaşırken hayran olabileceğiniz bilinmeyen evler bulabilirsiniz. Bunların çoğunun rölövesi yapılmamış, resmi bile çekilmemiştir.

 TÜRK EVİNİN GENEL GÖRÜNÜŞÜ

 
Türk evi sınırları içinde gördüğümüz ev tipinde zemin kat taş veya kemer bir duvarla sokağa kapalıdır, üst kat ağır taşıyıcı duvarlar veya ahşap direkler üzerine oturur. Üst katlar ahşap çatkılıdır. Orta kat, varsa, alçak tavanlı yarım veya tam kattır. Üst kat devirler içinde giderek çok pencereli ve çıkmalarla hareketli bir görünüm kazanmıştır. Pencereler önceleri camsızdır, camın yaygınlaşmasıyla iki yana kanat açılan çerçeveler yapılmıştır. Batı etkilerinden sonra ise düşey sürme pencereler görülmeye başlar. Pencerelerin standart ölçülerde olması ortak bir ritm yaratarak tek eve olduğu kadar, sokağa ve kente de bütünlük sağlamıştır. Tavan geometrik bölünmüş ve bazen boyayla bezenmiştir. Çatı daima dört yana eğimlidir. Bu özellik Türk evinin en önemli ayırıcı niteliğidir.

ODALAR

Türk evinde en önemli birim odadır. Her oda evli bir çifti barındıracak niteliklere sahiptir. Her odada oturulabilir, yatılabilir, yıkanılabilir, yemek yenilebilir ve hatta yemek pişirilebilir. Bütün odalar aynı özelliklere sahiptir. Ölçüler değişebilir ama nitelikler değişmez. Bu özellikler geleneksel yaşama biçimiyle ilgili olup yaşama biçimi çok uzun yıllar değişmediği için oda tasarımı da aynı kalmıştır. Odanın yukarıda saydığımız değişik eylemlere cevap verebilmesi için değiştirilebilir bir düzen geliştirilmiştir. Bu düzenek göçebelikten kalma alışkanlıklar üzerine kuruludur. Orada bir yaşama birimi olan çadır, burada odadır. Çadırda da aynı mekân içinde değişik işlevler yüklenmiş ama sınırları konulmamış bölgeler vardı. Odada ise bu bölgeler bölmeler, yarı bölmeler ve kademelerle ayrılmıştır.. Çadırda ortada olan ocak, evde odanın bir duvarına dayanmış böylece dumanı kolaylıkla dışarı atılmıştır. Mangal ise tıpkı bir ocak gibi ortadadır. Oda iç cephesinin biçimlenmesi insan eylemlerinin gerektirdiği boyutlara göre sağlanmıştır. Odanın değişik işlevleri zaten çok olan taşınabilir eşya ile, eylem süresince sağlanır. Eylem bitince eşya ortadan kaldırılır. Yataklar yüklük denilen dolaplar içinde durur, uyunacağı zaman yere serilir, sabah tekrar dolaba konur. Yemek yenileceği zaman dolaptan çıkarılan sofra bezi, altlık, bakır sini veya tahta tabla ile yemek düzeni kurulur. Yemekten sonra her şey tekrar yerine kaldırılır. Bu amaçla odanın orta alanı boş bırakılmıştır. Oturmak için kullanılan sedirler duvar diplerindedir. Yemek ve yatma düzeni sarayda çadırda da aynıdır. Odanın çok amaçlı kullanımı ve ortada eşya bulunmaması Japon evinin de bir özelliğidir. Pek çok kültür ve kullanım öğesini Çin’den almış olan Japonya’nın Çin eşyasını almaması düşündürücüdür. Bu konuda Japon toplumunun iki kökeninden biri olan Orta Asya’yı hatırlamamak imkânsızdır.

TÜRK EVİ PLAN TİPLERİ

Türk evinde plan, odaların bir sofa çevresine dizilmesiyle oluşur. Oda, biçimi, büyüklüğü, nitelikleri pek az değişken bir yaşama birimidir. Odalar arası alan diyebileceğimiz sofa ise, her özelliğiyle değişkendir. Bu yüzden ev tipini sofa belirler.
Türk evi plan tipleri ilk kez yine S.H. Eldem tarafından sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırmada en önemli olanlar, plan gelişim sırasına göre: Dış sofalı, iç sofalı ve orta sofalı tiplerdir.

Dış Sofalı Plan Tipi:

Türk evinde eski ve çok güzel örnekleri olan bir tiptir, çeşitlemeleri çoktur, simetri az görülür. Sofa bir ya da üç cephesi duvarsız olarak dış dünyaya açıktır. Bu durumuyla Türk’ün doğa içindeki yaşamının ya da başka bir deyişle çadırlı göçebe yaşamının yerleşik düzene çok iyi bir yansımasıdır. Sofa iyi havalarda ve özellikle yazın yoğun bir yaşama ve üretim alanıdır. Bu şemada her oda çadır, dışa açık sofa ise biraz denetim altına alınmış doğayı simgeler. Çoğunlukla sofanın iki dar ucu yan duvarların uzantısı ile kapanmıştır. Eyvanlar iki oda arasında kalan korunmuş mekânlardır. Çok sonraları ise sofa direkliği camekânla kapatılmıştır. En zengin örnekler köşklü, eyvanlı tiplerde karşımıza çıkar. Köşe sofalı tip yakın zamana kadar sofası dışa kapalı olarak yapılagelmiştir. Bu tip 19. yüzyıla kadar devam etmiştir.

İç ve Orta Sofalı Tipler:

18. yüzyıldan itibaren belirginleşmiş, ancak 19. yüzyılda yaygınlaşmıştır. Kentlerin kalabalıklaşması, arsanın küçülmesi ve değer kazanması daha içe dönük ve sıkışık planlamaları gerektirmiştir. Daha rahat yaşama biçiminin arzulanması, tozdan, soğuktan kaçılması, sofa alanını da her zaman kullanma ihtiyacı, bu tipin tercih edilmesinin sosyal nedenleri arasındadır. Bu derli toplu plan, daha çok sayıda odaya yer veriyor, yanyana gelen odalar sayesinde duvarlar azalıyor ve ekonomi sağlanıyordu. Bir başka görüşe göre ise orta sofalı plan tipi, Orta Asya’dan beri kullanılan bir tip olup Anadolu Türk mimarisinde daha çok medrese, cami, köşk gibi yapı türlerinde uygulanmışken 18. yüzyıldan itibaren önce büyük kentlerde yönetici evlerinde sonra da çevresinde tekrar uygulama alanı bulmuş bir ev tipidir. İç sofalı tipte bir yönde, orta sofalı tipte ise genellikle birbirine dik iki yönde simetri görülür (Çiz. 6, 7).

TASARIM YÖNTEMLERİ

Türk evi tasarımını şekillendiren çeşitli etkenler Tarihsel Etkenler ve Biçimsel Gelişimbölümlerinde incelendi. Bütün bu etkenler Türk evi karakterinin oluşmasına yol açmıştır. Bu ev tipi ortaya çıktıktan sonra aralarında büyük iklim farklılıkları olsa bile sınırlarını daha önce belirlediğimiz yörelerde aynen uygulanmıştır. Bir Antalya evi ile bir Kütahya evinde aynı açık sofanın görülmesi güçlü bir tasarım geleneğini gösterir. Bu tasarımda aynı evde hem kışlık hem yazlık yaşam için çözümler bulunması, aynı ev tipinin çeşitli iklim bölgelerinde uygulanmasına imkân vermiştir. Yine de Türk evi, belirli bir şablonun aynen uygulandığı bir yapı değildir. Yörenin yaşama ve üretim biçimi, mevcut yapı malzemesi ve ona göre oluşmuş yapı teknolojisi, topografyanın ve arsanın özellikleri, ailenin yapısı ve zenginliği, ev tasarımını etkiler. İkinci etken yörenin kültür merkezine olan uzaklığıdır. En etkin kültür merkezi, başkent olan İstanbul’dur. Daha sonra Edirne ve diğer önemli kentler gelir. Merkez modasının taşraya yansıması, o yöredeki ev sahipleri ile merkezler arasındaki yönetim ve iş ilişkilerinin yoğunluğuna bağlıdır. Böylece daima başkent modası taklit edilmeye çalışılmıştır. Bu taklit her yerde eş zamanda olmamış, özellikle son zamanlarda çoğu kez taşra, eski bir modaya ayak uydurmaya çalışırken, başkent mimarlığı başka bir üsluba yönelmiştir.

YAPIM YÖNTEMLERİ

Türk evinde ana yapım malzemesi ahşap, yapım yöntemi olarak da ahşap çatkı seçilmiştir. Bu yöntem bir geleneğin devamı olduğu kadar, Anadolu ve Rumeli’nin ormanlık bitki örtüsüne uygun olduğu gibi, bölgenin deprem alanı olması dolayısıyla da yararlıdır. Yığma ahşap yönteme göre daha az ahşap malzeme istediğinden ahşabı az yöreler için de uygundur. Dolgu malzemesi yörede kolay bulunan bir malzeme olabilir. Ayrıca bu yöntem çadır gibi çabuk kurulmaya elverişli olduğundan devamlı hareket ve yayılım halinde olan bir toplumun ihtiyaçlarına kolay ve hızlı cevap vermekteydi. Yine aynı nedenle ahşap yapı detayları basit olup, karmaşık geçme detayları yerine kolay geçmeler ve çivili birleşimler tercih edilmiştir. Alman, İngiliz, Japon toplumlarındaki kalın kesitli ahşap elemanlar ve özenle tasarlanmış detaylar Türk evinde görülmez. Aynı basit yapım yöntemini tarihte devamlı hareket halinde batıya yayılmış olan Amerikan toplumunun yapı detaylarında izlemek rastlantı değildir. Bu yapım tekniği aynı zamanda, yangınlar sonucu bir anda yok olan mahallelerin, kısa sürede yapılmasını da kolaylaştırıyordu. Ahşap yapım tekniğinde, ayrıca toplumun hayata bakış açısının da rolü vardır. İnsan hayatı geçicidir. O zaman evinin de geçici olması normaldir, mala tamah etmek yersizdir. Toplum yapıları ve dini yapıların ise kalıcı olması gerekir, onun için kâgir yapılıyordu. Böylece eskidikçe yenilenen evler zamanın sanatına uyum sağladığı kadar ailenin yeni ihtiyaçlarını da karşılıyordu.

Ahşap çatkı inşaat, dış ortama daha çok açılmaya imkân veriyor böylece açık sofalar yapılmasına, daha çok pencere açılmasına, çıkmalar ve geniş saçaklara da olanak sağlıyordu. Böyle bir ev, iklim denetimi sağlıyor, rutubetli ortamda iyi nefes alıyor, nemin yoğuşmasına izin vermiyor, oda içleri fazla nemli olmuyordu.

Ahşap çatkı çok beğenilen bir sistem olmalıdır ki yüzyıllar boyu devam etmiş, gelişmiş ve sanat akımlarına kolaylıkla cevap verebilmiştir. Barok döneminde eğri çizgiler ahşaptan oyularak kolaylıkla elde edilmiş, eğri yüzeyler ise bağdadî yöntemle en doğru şekilde uygulanmıştır. Neo- Klasik dönemde yarım gömme sütunlar, üçgen alınlıklar, daire ve düz kemerler, iri silmeler ahşap evlere de kolaylıkla uygulanır. Abdülhamid döneminin süslü, dekupajlı yapıları ahşap için tam bir rönesans olmuş evler adeta bir dantel gibi işlenmiştir. Art-Nouveau Türkiye’de ahşaba büyük bir başarıyla uyarlanmıştır. Erenköy üslubunun hemen arkasından gelen bu yeni kıvrımlar hem çok sevilmiş hem de ustaca ve yeniden yaratılırcasına ortaya konulmuştur. Çatı katı balkonları, korkuluklar, yaşmaklar çok güzel örnekleri sergiler. 19. yy’ın sonlarında bütün bu son dönem akımları ve Neo-Klasik Osmanlı üslubu birbirine katılmış olarak ahşap evlerde çok iyi uygulanmıştır. Birbirine eklenen tahta, çıta ve profillerle bütün ve detay arasında oranlamalar, ritmik bölünmeler, gölge ve ışık etkileri yaratılıyor, bunlara bazen renkli nakışlar, resimler ve silmeler de katılıyordu.

*** Çelik yapı elemanlarının kalitesi sürekli denetim altındadır. Fabrika koşullarında standartlara uygun ölçü ve değerlerle üretilir.

*** Homojen ve izotrop bir malzeme olduğundan kendinden beklenilen davranışı gösterir ve statik hesaplamalardaki hata payı çok düşüktür.

*** Daha küçük kesitlerle çalışıldığından yapının kullanım alanı artar.

*** Kalifiye işçilik gerekir. Bu da uygulama hatalarını en aza indirir.

*** Malzeme her zaman kolayca denetlenebilir.

*** Herhangi bir nedenle hasar gören yapı elemanı rahatlıkla değiştirilebilir. Bu işlem hızlı, kolay ve düşük maliyetlidir.

*** Geniş açıklıkları, daha küçük kesitlerle kolonsuz geçme imkanı olduğundan, büyük mekan ve istenilen dizaynı düşük maliyetle oluşturmada alternatifler sağlar.

*** Çok daha hafif yapılar inşa edilebilir. Bu temel maliyeti düşürdüğü gibi deprem yüklerine karşı da önemli avantaj sağlar.

*** Her türlü hava koşullarında ve çok hızlı şekilde inşa edilebilir. Bu da işçilik maliyetlerinin düşük olmasını ve ihtiyaçlara kısa sürede cevap verebilme
olanağını sağlar.

*** Çelik yapı istenildiğinde kolayca takviye edilebilir; demontajı ve istenildiğinde başka bir alana tekrar montajı mümkündür.

*** Çelik yapı elemanları, montajı tamamlandığı anda tam yük kapasiteyle çalışabilir.

Betonarme Yapılar

*** Beton kalitesi uygulama hataları nedeniyle tehlikeli boyutlarda azalabilmektedir.

*** Çelik kadar homojen ve izotrop olmadığından statik hesaplamalardaki kabuller nedeniyle
hata payı daha fazladır. ( Bu hata proje aşamasında göz önüne alınır. Bu da maliyeti artırır.

*** Minimum koşullar dahi büyük kesitleri gerektirdiğinden kullanım alanında önemli kayıplar oluşur.

*** Kalifiye işçilik gerektirmez. Bu nedenle önemli uygulama hataları oluşabilir.

*** Beton döküldükten sonra betonarme çeliğini denetleme işi çok pahalı ve zahmetlidir.

*** Herhangi bir nedenle hasar görmüş yapı elemanı güçlendirmek zor ve yüksek maliyetli bir işlemdir. Bu işlem mimari sorunları da beraberinde getirir.

*** Geniş açıklıklarda kesitler büyük, maliyetler daha fazladır. Büyük mekan ve istenilen dizaynı oluşturmada alternatifler çelik yapılara göre daha sınırlıdır.

*** Büyük ağırlıkları nedeniyle temel maliyetleri de yüksektir. Aynı nedenle deprem yüklerine karşı temel-zemin etkileşiminden dolayı dezavantajlıdır.

*** İnşaat süresi uzun ve her türlü hava koşullarında çalışılmaya müsait değildir. Dolayısıyla ihtiyaç sahiplerine daha uzun vadeli ve daha yüksek maliyetli çözümler sunar.

*** Betonarme yapıların takviyesi zordur. Ayrıca demontajları mümkün değildir.

*** Betonarme yapı elemanlarında priz süresi istenilen mukavemet değerleri için uzundur.

Dilimize tasarlama sözcüğü, İngilizce ve Fransızca da ki “desing” kelimesi karşılığı olarak kullanılmaktadır. Desing kelimesi de Latince kökenlidir. Tasarımın birçok tanımı yapılabilir. Bunlardan birkaçını verelim:

Tasarım, algı ile kavram arasında bir bağlama aracıdır. Nesnel gerçeklik ile doğrudan ilişkisi bulunmaz.  Bu nedenle önemsiz ayrıntılar yerine, önemli özelliklere dikkat çeker.  Bunun sonucu olarak ta algılardan genelleştirme yapılarak kanılara varılır.

Tasarım bilgi edinme öğesidir. Çünkü duyumsal tasarım ile zihinsel tasarım daima  birbirini etkiler. Bu nedenle duyumsal bilgi ile ussal bilgi her zaman iç içedir. Gerçek bilgi ise böylelikle oluşur. Güzel sanatlar alanında tasarım, yaratıcı sürecin kendisi olup, bir faaliyet için gerekli olan eskiz ve planların hazırlanması süreci çalışmalarını kapsar.

Uygulamalı tasarım dallarını üç ana başlıkta toplamak mümkündür: Endüstri tasarımı, Çevre tasarımı ve Grafik tasarımı.

Endüstri tasarımı üç boyutlu nesnelerin tasarlanması ve geliştirilmesiyle ilgilidir. Makineler, araç-gereçler, mutfak malzemeleri ve diğer birçok ürün endüstri tasarımına girer.

Çevre tasarımcısı ise bina, peyzaj ve iç mekan tasarımını kapsayan oldukça geniş bir çalışma alanıdır. Bu alanda da  tasarımcını görevi dayanıklı, işlevsel ve estetik olanı bulmaktır.  

Grafik tasarımcı ise genel olarak, okunan ve izlenen görüntülerin tasarımında sorumludur. Afişler, kitaplar, bilgi ve uyarı işaretleri, broşürler vb. grafik tasarımı etkinlik alanı içine girer.  Grafik tasarımın amacı da gerek iletişim, gerekse estetik kaliteyi en üst düzeye çıkarmaktır.

Bir tasarım problemi daima iletişim ile ilgilidir. Tasarımcı; uygulama yöntemlerinin yanı sıra  görsel algılamanın doğasını, görsel yanılsamanın rolünü ve sözel ile görsel iletişim arasındaki ilişkileri de bilmek ve göz önüne almak zorundadır.

Tasarım Süreci;
1)PROBLEMİN TANIMI
2)BİLGİ TOPLAMA
3)YARATICILIK VE BULUŞ SÜRECİ
4)ÇÖZÜM BULMA
5)UYGULAMA

1)Problemin tanımlanması:  Bir tasarım problemini çözümündeki ilk aşama, problemi tanımlamaktır. Verilen konunu ne olduğunu tam olarak anlama ve o konuyu benimseyebilmektir. Bir problemi tanımlarken, sınırları zorlamak ve alışılmış düşünce sistemlerine  takılıp kalmamak gerekir.

2)Bilgi toplama:   Yapılacak tasarımda  bir hareket noktası bulabilmenin tek yolu, problem hakkında mümkün oldukça çok bilgi toplaya bilmektir.

3)Yaratıcılık ve Buluş:  Tasarımcı yada tasarım öğrencisi, konu ile ilgili araştırmalar yapıp gerekli bilgi ve verileri toplamışsa ve bunları değerlendirebiliyorsa yaratıcılığa ulaşılabilir. Yaratıcılık tasarımın en önemli bölümü sayılabilir.
Yaratıcılıkta iki aşama olduğu söylene bilir. Tasarımcı kağıda ilk eskizlerini karaladığında “dışavurumculu yaratıcılık” aşamasındadır. Eskiz biraz daha ayrıntılı bir hale getirildiğinde ise “üretken yaratıcılık” aşamasına geçilmiş olur.

4)Çözüm bulma: Yaratıcılık ve buluş süreci, problemin ortaya konması ve olasılıkların araştırılmasına yönelik çalışmaları içerir. Çözüm bulma ise bu olasılıklar hakkında  bir karara varılarak, araştırmanın sona erdirilmesidir. Çözüm olarak seçilen olasılıklar, daha sonra ayrıntılı taslaklar halinde hazırlanır.

5)Uygulama: Tüm aşamalardan geçmiş olan tasarımın hazır hale getirilmesi işlemidir.

2.1 Bölgenin tarihsel gelişimi

2.2 Yapının tarihsel gelişimi

3.   Yapının mimari tanımı (rölöve)

3.1 Plan özellikleri (Detay Özellikleri)

3.2 Cephe Özellikleri (Detay Özellikleri)

3.3 Strüktürel özellikler

3.4 Malzeme Özellikleri

4.  Yapıda meydana gelen bozulmalar ve nedenleri

5.  Yapının geçirdiği tarihi evreler

6.  Yapıyla ilgili restorasyon önerileri

6.1Temizleme

6.2 Sağlamlaştırma (vb.Müdahale tipleri)

7.  Yapının yeniden kullanımı ile ilgili öneriler

8.  Sonuç

1. Yapının Konumu

Yapı Lefkoşa Surlar İçi Mahmutpaşa Sok. No.5 , 5a, 5b  K.K.T.C adresinde bulunmaktadır.

1. 2. Yapının İçinde Yer Aldığı Bölgenin Ve Yapının Tarihsel Gelişimi

2.1 Bölgenin tarihsel gelişimi

TÜRKLERİN Kıbrıs’ı almak üzere olduğu dönemde Venedikliler, Lefkoşa şehrini savunabilmek için, kentin çevresindeki eski Lüzinyan surlarının yerine 1567 yılında yeni surlar yapmaya başladılar. Surların planını Guilio Savorgnano adlı ünlü Venedikli bir mühendis çizmiştir. Daire şeklinde 3 mil çevresi olan bu surların üzerinde, her biri birer kale sayılabilecek 11 burç ve toplam 3 kapı bulunmaktadır. Surlar, dışı taşla örülmüş kalın toprak duvarlardı. Surlarda bulunan kapıların adları, kuzeyde “Porta Del Proveditore – Girne Kapısı-” doğuda “Porta Guiliana- Magosa kapısı” ve batıda “Porta Domenico – Baf Kapısı” dır. Venedikliler surları yapabilmek için 3 millik çevrenin dışında bulunan evleri, sarayları, manastır ve kiliseleri yıkıp taşlarını surların yapımında kullanmışlardır. Surların yapımında Frenk soylularının ve diğer katkısı olan kişilerin adları da (Rochas, Loredano, Barbaro gibi) burçlara verilmiştir. Venedikliler Lefkoşa kenti surlarını bitirmeden Osmanlılar tarafından yenilgiye uğratılmışlardır.

2.2 Yapının tarihsel gelişimi

Yapı tarihsel süreci içerisinde sadece ilkokul olarak kullanılmıştır.Yapım tarihine ulaşılamamıştır.Ev sahibinin verdiği ifadeye göre yapı yangından büyük hasar görmüş ve yıkılan kısımları olmuştur.

Bugünkü Kullanımı : Son olarak tüm yapı gelişigüzel bölünerek farklı aile gruplarının kullanımı için konutlara bölünmüştür.

1. 3. Yapının Mimari Tanımı (rölöve)

3.1 Plan özellikleri (Detay Özellikleri)

Yapı Mahmutpaşa Sokak No.5, 5a, 5b  de otopark karşısında bulunmaktadır. Diğer yapılarla birleşik konumlandırılmış durumdadır. Mahmutpaşa sokağında otopark girişine bakan cephesinden girişi vardır. Yapı 1.Katlı bir yapıdır. Zemin kat olarak ele alındığında Mahmutpaşa Sokak cephesinden girişte no:5 için içeride merdivenlere ve arka tarafa çıkan bir hol bulunmaktadır. Yapının üst katına ulaşımı sağlayan merdivenin altında sonradan yapılmış bir wc mevcuttur. Yapının strüktürel sistemi kemerli bir sisteme sahiptir. Şuan kullanılan durumdaki odaların bölünmesi ise kemerlerin temiz genişliği boyunca duvar örülerek mekânlar bölünmüştür. Aynı zamanda yangından hasar görmüş ve yıkılmış olan duvarlar örülmüştür. Binanın bu şekilde bölünmesi mekânları arttırmıştır. Fakat orijinal kullanımı bu şekilde olmadığı düşünülmektedir.

3.2 Cephe Özellikleri (Detay Özellikleri)

Yapının 5, 5a, 5b olarak 3 adet ön cephesi vardır.Bina yüksekliği ……dir.Yapının tanımlanmış girişi ve pencere açıklıkları vardır.Fakat şu anki haliyle giriş tanımlı değildir.Cephenin Zemin Kat Batı  bloğunda  iki adet pencere ve3 adet farklı ebatlarda kapı vardır.Üst katında ise 5 adet pencere vardır.Kapı kenarında sarı taş malzeme ile yapılmış ve kapı kenarı süslemesi olarak kullanılmış cephe elemanı vardır.Aynı şekilde zemin kat pencerelerinde de Kilit taşı bulunan ve sarı taş malzemesi kullanılarak tamamlanmış söveler vardır.

3.3 Strüktürel Özellikleri

Yapının cephe duvarları yığma olarak inşa edilmiş olup yatay açıklıkların tamamı kemerli sistemle geçilmiştir. Yapının içerisinde bulunan rahat ve ferak mekânlar bu sistemin getirdiği bir avantaj olmuştur.1.Kat döşemesi ise ahşap bir döşemeye oturmakla birlikte kemerli sistem 1.kattada tekrar edilerek kullanılmıştır. Günümüzde ise geçirdiği yangından dolayı yapının eski haline göre tanımsız yerlerden ayırmalar mevcuttur.

3.4 Malzeme Özellikleri

Yığma taş yapı olarak yapılan yapıda belirli oranlarda kesme taş kullanılmıştır. Pencere sövelerinde ise sarı taş kaplama kullanılmıştır. Kemerlerin strüktürel malzemesi ise yine kesme taştır. Fakat kimi kemerlerin üzerine beyaz sıva yapıldığına bu estetik özelliğini yitirmiştir. Zemin kat döşemesinde zemin kaplaması taş kaplama olarak görülmektedir.1.Katın kat döşemesinde ise ahşap döşemenin üzerine gerekli malzemeler konularak toprak atılarak üzerine gerekli yapıştırıcı malzeme ile birlikte kaplanmış taş kaplama yapılmıştır. İç cephe duvarlarında sıva uygulaması yapılmıştır. Dış cephe duvarlarındaki dökülmeler çatlaklar onarılmamıştır.

1. 4. Yapıda Meydana Gelen Bozulmalar Ve Nedenleri

4.1 Cephedeki Bozulmalar Ve Nedenleri

Resim. 1 Cephe Sıvasında Çatlama ve Taş Kaybı

Resim 1. Cephe Sıvasında Çatlama Ve Taş Kaybı: Cephede bulunan sıvanın kalınlığı olması gerekenden fazla ve uygulaması hatası yüzünde çevre koşulları karşısında çatlama yaratmış ve düşmüştür. Taş kaybı ise düşen sıvanın ardından yüzeyin gerekli önlemler alınmaması durumunda oluşmuş taş yenmesi olarak görülmektedir.

Resim. 2 Cephede Sıva Çatlaması

Resim. 2 Cephede Sıva Çatlaması: Cephedeki bu sıva çatlakları yapı hareketinden ve sıva uygulamasının doğru yapılmamasından kaynaklanan bir problem olarak görülmüştür. Çatlakların bu kadar fazla olması aynı şekilde doğru uygulanmamasından kaynaklanan sonuçlar doğrultusunda artık kendi ağırlığını taşıyamamakta ve çeşitli yapı hareketleri doğrultusunda patlamalar yapmaktadır.

Resim. 3 Cephe Köşe Sütununda Taş Kaybı ve Yenme

Resim. 3 Cephe Köşe Sütununda Taş Kaybı ve Yenme: Cephede köşede uygulanmış köşe sütünundaki yenmeler ve taş kayıpları rüzgârın getirdiği kumlar vasıtasıyla zımpara görevi görerek belirli bir aşınmaya marus kalmasıyla oluşmaktadır. Ve köşedeki durumundan kaynaklanan deformasyonlarda bulunmaktadır. Yine üzerine uygulanmış sıvanın diğer sistemle farklı çalışması sonucu sıvada da kayıplar görülmektedir.

Resim. 4 Cephede Sıva Çatlakları

Resim. 4 Cephede Sıva Çatlakları geçirmiş olduğu yangından dolayı ve kerpiç olduğundan dolayı ve çatı su oluklarının hasarlı oluşundan dolayı, çatıdan indirilen suyun cephedeki sıvaya zamanla hasar vererek ve ardından içerilere dek emilen suyun sıvada kayıplara neden olması sıvadaki çatlamalara ve su indirme sisteminin kaybına neden olmuştur. Ayrıca sistemin çalışmaması durumunda çatıdan indirilen suyun yığma yapıya da hasar vereceği gözlemlenmiştir.

Resim. 5 Cephede bulunan yığma sistemde taş yenmesi ve Derz boşluklarının artması

Resim. 5 Cephede bulunan yığma sistemde taş yenmesi ve Derz boşluklarının artması: Cephedeki bu deformasyon çeşitli çevresel faktörler göz önüne alındığın alınması gereken önlemin alınmadığı görülmüş ve bunun sonucunda yağmur indirme sisteminden sızan suyun derz aralarını açtığı ve gerekli deformasyona neden olduğu görülmüştür. Ayrıca yağmur indirme sisteminin de zemine bu şekilde suyun aktarılmaması gerektiği de gözetilmiştir.

5.Yapının geçirdiği tarihi evreler

Yapı tarihsel gelişimi süresince ilkokul olarak kullanıldığında fonksiyonel olarak bi değişim görülmemiştir. Yapı yangına uğramış ve bazı duvarları yıkılmış ve sonradan farklı biçimde plana uygun olmaksızın tekrar yapılmıştır. Yapının geçirdiği tarihsel evreler Eski Eserler koruma müdürlüğü’ne sorulmuş fakat detaylı bir bilgi alınamamıştır.

6.Yapıyla İlgili Restorasyon Önerileri

1.Liberasyon Yöntemi (Temizleme):Yapının taşıyıcı sisteminin üzerine yapılmış çeşitli uygulamalar temizlenerek taşıyıcı sistemin farklı çalışmasından kaynaklanan çatlamaların ve bozulmaların giderilmesi önerilebilir. İç cephe duvarındaki çatlaklar ise orijinal kullanımındaki gibi yığma yapının verdiği iç mekân estetiğine uygun olarak temizlenebilir. Zemin katta üst döşeme altında bulunan kapatma tahtaları kaldırılarak gerekli yalıtım önlemleri alındığı takdirde üst döşeme sisteminin görülmesi sağlık bir çalışma olacaktır. Dış cephede kullanılan sıva kaplamanın zemin kattaki yığma yapı seviyesince kaldırılması ve malzemenin sağlamlaştırılması yoluna gidilebilir. Ayrıca yapı görülen kemer altlarına uygulanmış mekânsal bölümlemelerin kaldırılarak zemin katın ve diğer mekânların orijinal kullanımına geri döndürülmesi gereklidir.

2.Sağlamlaştırma Yöntemi: Strüktürel açıdan sağlamlaştırma yapmaya gerek yoktur. Ancak malzemede sağlamlaştırma veya yeniden yapıma gidilebilir. Bu da sadece 1.kat döşemesinde görülen deformasyonlar için uygulanabilir. Ayrıca sonradan bölümlenmiş tüm mekânlar birleştirilerek fonksiyona uygun mekânlar yaratılabilir.